Alternativ Academy

Proqramlaşdırma dilləri — praktiki sənəd

Python, C++, JavaScript, PHP, HTML və CSS üçün əsas anlayışlar, nümunə kodlar və mağazada videolu davam.

1 Python — əsaslar

Python nədir? İnterpretasiya olunan, çox məqsədli dildir. Data elmi, veb, avtomatlaşdırma və tədris üçün geniş istifadə olunur.

Niyə Python? Sintaksis oxunaqlıdır, böyük standart kitabxana ekosistemi var (pip ilə paketlər).

Dəyişənlər və tiplər

Dəyişən adı ilə məlumatı yadda saxlayan etiketdir. Dinamik tipləmə: eyni ada fərqli tip mənimsədilə bilər (lakin ehtiyatlı olun).

  • int: x = 10
  • float: y = 3.14
  • str: z = "Salam"
  • bool: b = True
  • NoneType: n = None — “boş” dəyər
x = 10
y = 3.14
z = "Salam"
b = True
print(x, y, z, b)

Çıxış: 10 3.14 Salam True

Siyahı və lüğət (qısa)

list sıralı kolleksiya, dict açar-dəyər cütlüyüdür.

rənglər = ["qırmızı", "yaşıl", "mavi"]
istifadəçi = {"ad": "Leyla", "yaş": 22}
print(rənglər[0], istifadəçi["ad"])

Şərtlər (if / elif / else)

Müqayisə: ==, !=, <, >, and, or, not.

x = 5
if x > 0:
    print("Müsbət ədəddir")
elif x == 0:
    print("Sıfırdır")
else:
    print("Mənfidir")

For və while

meyveler = ["Alma", "Banana", "Nar", "Gilas"]
for meyve in meyveler:
    print(meyve)

n = 3
while n > 0:
    print(n)
    n -= 1

Funksiya və f-string

def salamlama(ad: str) -> str:
    return f"Salam, {ad}!"

print(salamlama("Cavid"))

Məsləhət: def sonrası iki nöqtə və gövdənin səkkiz boşluqla indentasiyası vacibdir.

Bu mövzunun video izahı, tapşırıqlar və premium məzmun üçün mağazaya keçin.

2 C++ — əsaslar

C++ nədir? Sistem proqramlaşdırması, oyun mühərrikləri və performans tələb edən tətbiqlər üçün güclü, statik tipli dildir.

Kompilyasiya: mənbə kodu maşın koduna çevrilir; səhvlər çox vaxt kompilyasiya mərhələsində tutulur.

Dəyişənlər və tiplər

  • int: int x = 10;
  • double: double y = 3.14;
  • string: #include <string>std::string z = "Salam";
  • bool: bool b = true;
#include <iostream>
#include <string>
using namespace std;

int main() {
    int x = 10;
    double y = 3.14;
    string z = "Salam";
    bool b = true;
    cout << x << " " << y << " " << z << " " << b << endl;
    return 0;
}

Qeyd: cout-da true çox vaxt 1 kimi görünür.

Şərtlər və switch (qısa)

int x = 5;
if (x > 0) {
    cout << "Müsbət";
} else {
    cout << "Mənfi və ya sıfır";
}

For dövrü və massiv

string meyveler[] = {"Alma", "Banana", "Nar", "Gilas"};
for (int i = 0; i < 4; i++) {
    cout << meyveler[i] << endl;
}

Funksiya nümunəsi

#include <iostream>
using namespace std;

int kvadrat(int n) {
    return n * n;
}

int main() {
    cout << kvadrat(7) << endl;
    return 0;
}

Məsləhət: main üçün return 0; uğurlu çıxış kodudur.

C++ üçün addım-addım video və praktiki paketlər mağazada.

3 JavaScript — əsaslar

JavaScript nədir? Brauzerdə və Node.js-də işləyən dinamik dil; veb interfeyslərin əsasını təşkil edir.

let / const: müasir kodda var əvəzinə let (dəyişən) və const (sabit istinad) üstünlük verilir.

Dəyişənlər

  • let x = 10; — yenidən təyin oluna bilər
  • const PI = 3.14; — eyni identifikatoru bağlaya bilməzsiniz
let x = 10;
let y = 3.14;
let z = "Salam";
let b = true;
console.log(x, y, z, b);

Şərtlər

let x = 5;
if (x > 0) {
    console.log("Müsbət");
} else {
    console.log("Mənfi və ya sıfır");
}

For...of və funksiya

let meyveler = ["Alma", "Banana", "Nar", "Gilas"];
for (let meyve of meyveler) {
    console.log(meyve);
}

const salamlama = (ad) => `Salam, ${ad}!`;
console.log(salamlama("Cavid"));

DOM-a toxunuş (veb)

Səhifədə element seçmək: document.querySelector, hadisə: addEventListener.

const btn = document.querySelector("#go");
btn?.addEventListener("click", () => {
    console.log("Klikləndi");
});

JavaScript və veb üçün video dərslər və əlavə resurslar üçün mağazaya daxil olun.

4 PHP — əsaslar

PHP nədir? Server tərəfdə işləyən skript dili; WordPress, Laravel və klassik veb backend üçün geniş yayılmışdır.

Qeyd: Dəyişən adları $ ilə başlayır.

Dəyişənlər və çıxış

<?php
$x = 10;
$y = 3.14;
$z = "Salam";
$b = true;
echo $x . " " . $y . " " . $z . " " . ($b ? "true" : "false");
?>

Massiv və foreach

<?php
$meyveler = ["Alma", "Banana", "Nar", "Gilas"];
foreach ($meyveler as $meyve) {
    echo $meyve . "<br>";
}
?>

Funksiya və $_GET (qısa)

<?php
function salam(string $ad): string {
    return "Salam, " . htmlspecialchars($ad) . "!";
}
// Nümunə: ?ad=Cavid
echo salam($_GET["ad"] ?? "Qonaq");
?>

Təhlükəsizlik: İstifadəçi məlumatını ekrana yazarkən htmlspecialchars istifadə edin.

PHP backend üçün videolu modullar və materiallar mağazada mövcuddur.

5 HTML — əsaslar

HTML (HyperText Markup Language) sənədin semantik quruluşunu təyin edir: başlıqlar, paraqraflar, formalar, media.

Semantika: <header>, <main>, <article>, <nav> SEO və əlçatanlıq üçün faydalıdır.

Əsas struktur

<!DOCTYPE html>
<html lang="az">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>Başlıq</title>
</head>
<body>
    <main>
        <h1>Salam, dünya!</h1>
        <p>Bu bir HTML səhifəsidir.</p>
    </main>
</body>
</html>

Forma

<form action="/gonder" method="post">
    <label for="ad">Ad</label>
    <input id="ad" type="text" name="ad" required>
    <button type="submit">Göndər</button>
</form>

Şəkil və keçid

<img src="ser.png" alt="Logo" width="100" height="100" loading="lazy">
<a href="https://www.google.com" target="_blank" rel="noopener">Google</a>

Cədvəl

<table>
  <thead>
    <tr><th>Ad</th><th>Yaş</th></tr>
  </thead>
  <tbody>
    <tr><td>Ali</td><td>20</td></tr>
  </tbody>
</table>

Tez-tez səhvlər

  • Açılan etikətləri bağlamamaq
  • alt atributunu boş buraxmaq
  • <!DOCTYPE html> olmadan başlamaq

HTML/CSS veb treki üçün video dərslər və əlavə fayllar — mağaza bölməsində.

6 CSS — əsaslar

CSS (Cascading Style Sheets) təqdimat qatıdır: rəng, tipografiya, layout, animasiya.

Müasir layout: Flexbox və Grid birlikdə çox veb grid sistemlərinin əsasını təşkil edir.

Fon və mətn

body {
    font-family: system-ui, sans-serif;
    background-color: #0f1419;
    color: #e8eef4;
    line-height: 1.6;
}

Düymə dizaynı

button {
    background-color: #2c6e49;
    color: white;
    padding: 10px 18px;
    border: none;
    border-radius: 8px;
    cursor: pointer;
}
button:focus-visible {
    outline: 2px solid #3ecf8e;
    outline-offset: 2px;
}

Blok və inline

display: block tam en; inlineinline-block sətirdə axın üçün fərqlənir.

.kart {
    display: inline-block;
    vertical-align: top;
}

Sinif və id

.qirmizi { color: red; }
#boyuk { font-size: 30px; }

Box model

div {
    box-sizing: border-box;
    border: 2px solid #3b82f6;
    margin: 20px;
    padding: 10px;
}

Hover

button:hover {
    filter: brightness(1.08);
}

Media query

@media (max-width: 600px) {
    body {
        font-size: 95%;
    }
}

Flexbox qısa nümunə

.sira {
    display: flex;
    gap: 1rem;
    flex-wrap: wrap;
    align-items: center;
}

Tez-tez səhvlər

  • Xassələrdən sonra ; unutmaq
  • Sinif üçün ., id üçün #
  • Spesifiklik müharibəsi — lazımsız !important

Dizayn və CSS üçün tam video kurs və resurslar — mağazada.